Menterwolde geeft provincie Groningen straf

Straf?

Vandaag heb ik me verbaasd over de kinderachtige argumentatie waarmee de gemeente Menterwolde zijn financiële bijdrage voor de verdubbeling van de N33 (de autoweg van Assen naar Delfzijl) grotendeels wil schrappen. Als het nu alleen uit financiële overwegingen was, zou je daar nog begrip voor kunnen opbrengen. Maar de gemeenteraad meent – als ik het nieuws mag geloven – hiermee tevens de provincie Groningen te straffen. De provincie wilde immers geen goedkeuring geven aan grote projecten als de bouw van een Outletcentrum en de nieuwbouw van het Ommelander ziekenhuis, maar stuurt wel aan op het plaatsen van windturbines langs de N33.

In mijn ogen is eigenlijk het heel simpel. De gemeente Menterwolde heeft sinds meer dan twintig jaar ieder vertrouwen van de provincie verspeeld. Dat is begonnen bij het bedrijventerrein Gouden Driehoek, daarbij kwamen de vestiging van Van der Valk (deels zonder vergunningen), de lakse RO-handhaving, de burgemeestersrellen (één burgemeester weggestuurd, de andere opgestapt omdat hij zijn collegabestuurders niet integer achtte), de verwikkelingen rond het doodbloedende centrum van Zuidbroek en een keur van kleinere conflicten en stuitende omgangsvormen. Er waren jarenlang twee gemeenten waarvoor de provincie extra menskracht ter controle uittrok, en Menterwolde was er één van.

Argwaan

Het begon in elk geval niet in 1999, toen ik bij de Commissaris van de Koningin werd uitgenodigd en gevraagd werd mijn verhaal te doen, omdat men – zoals ik te horen kreeg – ook bij de provincie sterke vermoedens had dat er dingen niet in de haak waren. Niet dat ik er toen al zoveel van wist, maar ik had ook wel mijn vermoedens, die achteraf aardig bleken te kloppen. Het vooronderzoek van de Rijksrecherche werd gestopt nadat een kroongetuige zijn verhaal introk. Wat volgde was een haatcampagne tegen de boodschapper en zijn tipgevers, geregisseerd vanuit één punt, van waaruit alle andere spelers werden opgejut, bang gemaakt en onder druk gezet, alles met als doel de boodschapper zwart te maken en tot vertrek te bewegen.

Je kunt je voorstellen hoe men hier bij de provincie met argwaan naar keek. Men wist dat er sprake was van sociale corruptie en vriendjespolitiek, maar strafbare feiten lieten zich niet vaststellen. Zeker niet omdat de gemeenteraad grotendeels bestond uit jaknikkers en kibbelaars, die zich lieten voeden en sturen met onbenulligheden, zodat ze aan de hoofdlijnen niet toekwamen. Wat restte was een bonte verzameling van ambtelijke willekeur, bestuurlijk falen en zogenaamde slordigheidjes, slechte omgangsvormen en gesjoemel met regels, vaak vermomd als dommigheid.

Meestal vond het geknoei niet plaats binnen de muren van het gemeentehuis, maar in een brede kring erom heen, vaak verbonden met bouwprojecten, grondspeculatie, gedoe met auto’s en drugs, waarbij de gemeente vooral faciliterend en gedogend optrad. En zonder dat de meeste spelers zich daarvan ten volle bewust waren, laat staan dat ze het hele spel konden overzien. Opvallend waren telkens weer de grootste plannen, met veel tamtam aangekondigd, maar niet in goed overleg met andere instanties ingestoken en daardoor uiteindelijk gedoemd te mislukken. De werkelijke nieuwe kansen (zoals indertijd Iams) liet men ontkomen dankzij een onprofessionele aanpak. Als iets het openbare bestuur van Menterwolde in die tijd heeft gekenmerkt, was dit het wel: projecten die het algemeen belang dienden, hadden alleen kans van slagen als er tegelijkertijd ook privé belangen werden gediend.

Schoon schip

Is het beter gegaan sinds de PvdA, die jarenlang het alleenrecht had in Menterwolde, in de oppositie is geraakt en ook intern schoon schip heeft gemaakt? Of sinds de echte burgemeester van Menterwolde in november 2011 vervroegd met pensioen is gestuurd?

Ja en nee. Ik volg het nieuws al jaren op afstand, kan er dus niet echt meer over oordelen, maar heb wel het idee dat er vooral binnen het ambtelijke apparaat heel wat is verbeterd. De politieke omgangsvormen lijken aardig ten goede te zijn gekeerd. Maar sommige patronen zijn moeilijk te doorbreken, niet alle hoofdrolspelers doen het werk zoals je van ze mag verwachten. Stemmingmakerij tegen en gebrek aan overleg met buurgemeenten en provincie, mannetjesputtersgedrag en onderling wantrouwen horen nog altijd bij de politieke cultuur in Menterwolde. Sommige duistere spelletjes zijn al jaren geleden ingezet en naderen nu pas hun ontknoping.

Zo kun je je blijven verbazen dat de belangrijkste hoofdrolspeler onmiddellijk na zijn pensionering ging optreden als vertegenwoordiger voor enkele grote spelers en weer aanschoof aan de onderhandelingstafel met de gemeente, maar nu aan de andere kant. En kun je je blijven verbazen over de wonderlijke grondspeculaties daaromheen. Het gemeentebestuur wist daar ongetwijfeld van, maar heeft alles kennelijk laten gebeuren zonder daaruit conclusies te trekken. De provincie moet er ook van hebben geweten en je kunt je voorstellen dat dat een weinig welwillende houding van het provinciebestuur binnenskamers heeft beïnvloed.

Vorige herfst nog zei ik tegen één van de actievoerders voor het zo graag gewenste Outletcentrum: maak je niet druk. Het gaat toch niet door. Zo lang er niet ook in het gemeentehuis van Menterwolde stevig schoon schip wordt gemaakt en er geen andere politieke cultuur ontstaat, waarin het zwartepieten en ogen sluiten voor onjuiste zaken ophoudt, zal de provincie Menterwolde niets toevertrouwen. En daar kun je – als je verder kijkt dan je neus lang is – nog begrip voor opbrengen ook.

Naar binnen gekeerde sfeer

Ik ben blij dat ik twee jaar geleden ben vertrokken uit Menterwolde, blij ook dat ik die naar binnen gekeerd politieke sfeer achter me kon laten. Het gemeentebestuur stuurde me nog een advocatenbrief achterna met de eis te moeten beloven voortaan mijn mond te houden over het gemeentepersoneel. Zo niet, dan wilde men bij de rechter een dwangsom eisen. Ik ben daar verder niet op ingegaan en heb er nooit weer iets van gehoord. Daar was ook geen brief voor nodig, want ik had er al lang de buik van vol. Mij interesseert het niet echt, als een willekeurige ambtenaar een bedrijf uitoefent met activiteiten die strijdig zijn met een bestemmingsplan en worden gedoogd door de gemeente. Maar het is wel typerend voor de bestuurlijke cultuur. En net zo typerend is het, als een college brieven laat uitgaan om voormalige burgers de mond te willen snoeren. Wat mij wel interesseerde waren de dubieuze dubbelfuncties bij de top van het ambtelijk apparaat en het schuiven met diensten en wederdiensten. Dat heb ik op de valreep voor mijn verhuizing naar Winschoten in 2011 nog onomstotelijk kunnen aantonen.

Houdt het dan nooit op, hoor ik u vragen? Nee, niet zolang de huidige bestuurders geen lering trekken uit het verleden. Zolang ze niet ten volle realiseren dat hun voorgangers alle vertrouwen bij provincie en buurgemeenten hebben verspeeld. Zolang ze niet hun oude rotzooi opruimen, nieuwe omgangsvormen introduceren en uiterste voorzichtigheid betrachten zolang er nog zoveel veel oud zeer ligt.

Mijn idee: dat Menterwolde niets klaarkrijgt, ligt niet aan de provincie, maar aan een of meer sleutelfiguren die het politieke spel in Menterwolde jarenlang hebben geprobeerd te regisseren. Zij hebben niet kunnen realiseren wat ze iedereen jarenlang hebben voorgespiegeld. En misschien was dat ook wel helemaal niet hun bedoeling; misschien ging het alleen maar om de kruimels die tijdens het onderhandelingsproces van de tafel vielen.

Haren

Ik ga morgen verhuizen naar de mooie gemeente Haren. Daar ben ik blij om. Maar wat Menterwolde betreft wel met een dubbel gevoel. Ik denk dan aan een van de hoofdrolspelers, die probeerde alles ten goede te keren, maar voor wie de verwikkelingen in politiek Menterwolde tragisch zijn geëindigd. De gemeente Menterwolde zal gelukkig niet veel langer bestaan, net als overigens de gemeente Haren. Ongetwijfeld zal politiek Menterwolde zich tot het uiterste verzetten tegen gemeentelijke herindeling. Aan de andere kant: zelden besluiten naar binnen gekeerde gemeenschappen zichzelf te ontbinden. Wat dat betreft is het net een secte.

Advertenties

Over Otto S. Knottnerus

Historisch-socioloog grensoverschrijdend historicus
Dit bericht werd geplaatst in Politiek / Politik / Politics en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Menterwolde geeft provincie Groningen straf

  1. groninganus zegt:

    En nu de Harener politiek n? 🙂

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s